یکی از حساس ترین بخش های دستگاه شنوایی گوش میانی است. این ناحیه از گوش بسیاری از مسائل و مشکلاتی مانند عفونت ها و کاهش شنوایی را تجربه می کند. تمپانوپلاستی، میرنگوپلاستی، اوسیکولوپلاستی و غیره از جمله جراحی های درمانی گوش میانی است. مسائلی که اشاره شد را می توان با این جراحی ها درمان کرد. هر کدام از عمل های ذکر شده باعث کاهش درد، دوری از عوارض جدی و بهبود شنوایی می شود. در این مقاله از دکتر زهرا عباسی جراح گوش در تهران در رابطه با انواع جراحی گوش و کارکرد هایشان آشنا می شویم.
انواع جراحی گوش میانی
زمانی که افراد درگیر مسائلی همچون سوارخ شدن پرده گوش، کلستئاتوم (تودههای غیرعادی) یا سفتی استخوانچه شوند، پزشک به آنها دارو های درمانی را تجویز می کند. اگر که این دارو ها نتیجه رضایت بخشی به همراه نداشته باشند. راه درمان از طریق جراحی گوش میانی انجام می شود. در ادامه انواع عمل های گوش میانی را بررسی کرده ایم.
میرنگوپلاستی
میرنگوپلاستی (myringotomy) از جمله عمل های شایع گوش میانی است. هنگامی که در پرده گوش سوراخی ایجاد شده باشد می توان از این عمل ترمیم آن را انجام داد. معمولا زمانی نیاز به میرنگوپاستی می شود که سوراخ پرده گوش به شکل عادی در طی چند هفته بهبود پیدا نکند.
تمپانوپلاستی
تمپانوپلاستی (tympanoplasty) نیز مربوط به پرده گوش می شود. اگر سوراخ پرده گوش آنقدر بزرگ شده که به اصطلاح به پارگی پرده گوش رسیده باشد نیاز به تمپانوپلاستی می شود. هدف از جراحی پارگی پرده گوش ترمیم آن با بافت های جایگزین است. معمولا جراح گوش از بافت کانال گوش قطعه ای را برای تعویض و یا ترمیم پرده گوش استفاده می کند.
معمولا عمل تمپانوپلاستی زمانی انجام می شود. که پرده گوش آسیب جدی دیده باشد. نتیجه آن نیز تقویت قدرت شنوایی بیمار می شود.
اوسیکولوپلاستی
عمل اوسیکولوپلاستی مربوط به استخوانچه های گوش میانی می شود. زمانی که این استخوانچه ها آسیب دیده باشند که نیاز به ترمیم، بازسازی یا تعویض داشته باشد این جراحی انجام می شود. با بالا بردن پرده گوش دسترسی به استخوانچه ها باز می شود. و جراح از طریق میکروسکوپ و آندوسکوپ این استخوان ها را بررسی و خارج کرده و بعد از ترمیم، آن ها را در محل خود قرار می دهد.
اگر آسیب به گوش میانی به حدی باشد که امکان ترمیم استخوانچه ها نباشد پزشک با پروتز استخوانچه گوش (استخوان مصنوعی) آن را تعویض می کند.
استاپدکتومی
در برخی از مواقع استخوانچه استیپیس (stapes) به درستی رشد نکرده است (مانند بیماران اتواسکلروز). و یا این استخوان توانایی حرکت را از دست داده است. بیمارانی که استخوانچه استیپیس آن ها دچار این مسائل است اغلب دچار کم شنوایی و یا ناشنوایی می شوند. چرا که این اسخوانچه همراه با دیگر استخوانچه ها مسئول انتقال موج های صوتی از گوش خارجی به داخلی هستند.
عمل استاپدکتومی (stapedectomy) به جهت بازسازی، پروتز، بهسازی و یا تعویض این استخوانچه انجام می گردد. جراح با انجام این عمل باعث بهبود شنوایی بیمارانش می شود.
تمپانوماستوئیدکتومی (جراحی عفونت و کلستئاتوم)
تمپانوماستوئیدکتومی (Tympanomastoidectomy) یکی از پیچیده ترین انواع جراحی گوش است که اغلب برای درمان عفونت های شدید یا برداشتن کلستئاتوم انجام می شود. این عمل شامل دو بخش است :
- تمپانوپلاستی : ترمیم پرده گوش و استخوانچه ها.
- ماستوئیدکتومی : تمیز کردن حفره ماستوئید (استخوان پشت گوش) از عفونت یا بافت های بیمار. این جراحی از پیشرفت عفونت به سمت مغز جلوگیری می کند.
توبوپلاستی (جراحی شیپور استاش)
گاهی اوقات مشکلات شنوایی ناشی از عملکرد نادرست شیپور استاش (لوله بین گوش و حلق) است. توبوپلاستی (Tuboplasty) شامل روش هایی است برای باز کردن یا اصلاح عملکرد این لوله تا فشار هوای گوش میانی تنظیم شود.
"*" زمینه های مورد نیاز را نشان می دهد
مراحل قبل و بعد از جراحی گوش میانی
آمادگی قبل از عمل
- انجام آزمایش های خون و مشاوره بیهوشی
- قطع مصرف داروهای رقیق کننده خون (مانند آسپرین) چند روز قبل از عمل با دستور پزشک
- ناشتا بودن از شب قبل از جراحی
مراقبت های بعد از عمل
- استراحت مطلق : پرهیز از فعالیت های سنگین و خم و راست شدن ناگهانی.
- جلوگیری از خیس شدن گوش : هنگام حمام کردن باید از پنبه و وازلین یا کلاه مخصوص استفاده کرد تا آب وارد گوش نشود.
- تغذیه : استفاده از غذاهای نرم و پرهیز از غذاهای سفت که نیاز به جویدن زیاد دارند.
- داروها : مصرف منظم آنتی بیوتیک ها و مسکن های تجویز شده.
- مراجعه پزشک : برداشتن بخیه ها و معاینه مجدد پس از یک تا دو هفت..
عوارض و خطرات احتمالی
اگرچه جراحی گوش میانی با پیشرفت های تکنولوژی بسیار ایمن شده است ، اما مانند هر جراحی دیگری دارای ریسک هایی است ، از جمله :
- سرگیجه یا عدم تعادل موقت
- طنین در گوش
- بی حسی موقت در ناحیه گوش
- کاهش شنوایی (در موارد نادر)
- عفونت مجدد
عمل گوش میانی در کودکان
جراحی گوش میانی در کودکان از عمل های شایعی است که در بین کودکان بین 3 الی 7 سال انجام می شود. گوش میانی در کودکان احتمال بیشتری دارد تا درگیر عوامل مختلفی مانند عفونت و تغییر سطح فشار شود. که نتیجه آن کاهش شنوایی کودک و عفونت های گوش می شود. عمل های گوش میانی کودکان معمولا زمانی انجام می شود که درمان داروی پاسخگو نباشد.
یکی از محل هایی که در کودکان بیشتر دچار عفونت می شود لوله استاش است. این محل وظیفه تعادل فشار را بر عهده دارد و زمانی که عفونت های مزمن و یا فعال شود برای کودک درد و کاهش شنوایی را به همراه می آورد.
میرنگوتومی، عمل VT و تمپانوپلاستی از جمله عمل های گوش میانی است که در کودکان انجام می گردد. میرنگوتومی و VT برای کاهش عفونت های گوش انجام می شود . در این عمل ها جراح گوش با بازکردن پرده عفونت ها را خارج می کند. و پس از آن لوله تهویه گوش به خودی خود ترمیم پیدا می کند. این عمل ها از جمله عمل های شایعی است که در بسیاری از کودکان انجام می شود. زمانی که عفونت با این جراحی بهبود پیدا نکرد معمولا نیاز به عمل ماستوئیدکتومی می شود.
هزینه عمل گوش میانی
هزینه های جراحی گوش میانی به عوامل متعددی وابسته است. معمولا مبلغ معینی برای این عمل ها تعیین نمی شود. نوع بیماری گوش، نوعی جراحی مورد نیاز، مهارت و تجربه جراح، تخصص جراح گوش از مهمترین عواملی است که بر هزینه های عمل گوش میانی تاثیر می گذارد. علاوه بر آن بیمارستان و محل جراحی، هزینه های مراقبت های قبل و بعد از عمل، ویزیت و خصوصی یا دولتی بودن بیمارستان نیز بر این هزینه ها تاثیر می گذارند.
البته معمولا هزینه های جراحی را بیمه ها به علت درمانی بودن جراحی جبران می کنند.
